مشهور ، ادّعا نكرده‌اند كه به نسخه‌اى معتبر ، دسترس داشته‌اند كه ديگران از آن ، بىبهره بوده‌اند و معمولًا گزارش‌هاى آنان ، مستند نيست ، وگاه گزارش‌هاى خود را مستند به كتاب‌هايى نظيرِ خود كرده‌اند ( كه بعضاً همين استنادها هم نادرست است ) . « 1 » ثانياً ، اين گونه كتاب‌ها ، در پاره‌اى از موارد ، گزارش‌هاى خود را به منابع معتبر ، مستند مىكنند ؛ امّا با مراجعه به منابع ياد شده ، مشخّص مىشود كه استناد آنها اشتباه است . « 2 » اقسام گزارش‌ها در منابع متأخّر گزارش‌هاى منابع متأخّر را به سه دسته مىتوان تقسيم كرد : دسته اوّل ، گزارش‌هايى كه خلاف واقع بودن آنها ، روشن و قطعى است ، مانند : شمارى از مطالب كتاب‌هاى روضة الشهدا ، أسرار الشهادة و المنتخب طُرَيحى و ساير منابع ضعيف متأخّر كه پيش از اين به آنها اشاره شد . دسته دوم ، گزارش‌هايى كه متن آنها ايرادى ندارد ؛ ولى نه تنها دليلى بر صحّت آنها ارائه نشده ، بلكه به دليل آن كه در منابع اصلى ديده نمىشوند و در كنار مطالبى قرار دارند كه دروغ بودن آنها واضح است ، واقعيت داشتن آنها ، جدّاً مورد ترديد است . دسته سوم ، گزارش‌هايى كه در منابع اصلى تاريخى و حديثى نيز وجود دارند .

--> ( 1 ) مانند ماجراى ترك صحنه كربلا توسّط برخى ياران امام عليه السلام در شب عاشورا كه الدمعة الساكبة ( ج 4 ص 271 ) از كتاب نور العين نقل مىكند ؛ ولى در اين كتاب ، يافت نشد و يا به احتضار افتادن امام عليه السلام هنگام ميدان رفتن على اكبر كه معالى السبطين ( ج 1 ص 254 ) از شيخ جعفر شوشترى نقل مىكند كه در كتاب‌هاى وى ، يافت نشد و يا سه شعبه بودن تيرى كه به على اصغر اصابت كرد كه تذكرة الشهداء ( ص 218 ) از مقتل منسوب به ابو مخنف نقل مىكند و در آن پيدا نشد . ( 2 ) مانند ماجراى هلال بن نافِع در شب عاشورا ، كه كتاب الدمعة الساكبة ( ج 4 ص 272 ) به شيخ مفيد رحمه اللَّه عليه نسبت مىدهد ؛ ولى در هيچ يك از كتاب‌هاى مفيد و غير او از قدما ، چنين مطلبى نيامده است يا ماجراى نماز شب خواندن زينب عليها السلام در شب يازدهم به صورت نشسته ، كه وفيات الأئمّة ( ص 440 ) از كتاب مثير الأحزان نقل مىكند ؛ ولى در آن جا وجود ندارد .